Bệnh trĩ là gì? Nguyên nhân, Dấu hiệu, Chuẩn đoán và Cách điều trị bệnh trĩ?

Bệnh trĩ là một căn bệnh tế nhị đối với mọi người. Bệnh trĩ thường gặp ở những người từ 25 tuổi trở lên, những người có công việc là nhân viên văn phòng, có tính chất công việc không linh hoạt,… Chính vì sự tế nhị của nó mà nhiều người lựa chọn cách dấu bệnh thay vì tìm cách chữa bệnh, điều đó là một hành động vô cùng dại dột vì bệnh trĩ có thể gây ra những nguy cơ nguy hiểm đối với cơ thể. Để tìm hiểu bệnh trĩ là gì? Những nguyên nhân và biểu hiện của bệnh trĩ như thế nào cùng nhau tìm hiểu qua bài viết sau đây  nhé!

Bệnh trĩ là gì?

Bệnh trĩ (tên tiếng Anh là Hemorrhoids) là những khối mạch máu giãn nở ở hậu môn hoặc trực tràng dưới. Hậu môn là điểm cuối cùng của đường tiêu hóa nơi phân rời khỏi cơ thể. Trực tràng là khu vực cuối cùng của ruột già trước khi nó thoát ra khỏi hậu môn.

Bệnh trĩ là hậu quả của việc áp lực trong các tĩnh mạch hậu môn tăng lên, điều này khiến các tĩnh mạch bị ứ đọng máu làm cho người bệnh khó chịu, đau nhức gây ảnh hưởng để đời sống sinh hoạt của người bệnh.

Nguyên nhân gây ra bệnh trĩ

  • Do tính chất công việc như đứng, ngồi quá lâu tại một chỗ.
  • Táo bón lâu ngày.
  • Thiếu chất xơ trong các bữa ăn.
  • Do đang mang thai.
  • Ngồi quá lâu trong nhà vệ sinh.
  • Nâng vật nặng.
  • Do quan hệ bằng đường hậu môn.

Các loại bệnh trĩ

Trĩ nội

Các búi tĩnh mạch bên trong trực tràng gọi là trĩ nội
Các búi tĩnh mạch bên trong trực tràng gọi là trĩ nội

Trĩ nội là hiện tượng có liên quan đến các búi tĩnh mạch bên trong trực tràng. Trĩ nội thường gây chảy máu nhưng không gây đau ngay cả khi chảy máu, khi các búi trĩ to lên nó sẽ lòi ra ngoài hậu môn, hiện tượng đó gọi là sa búi trĩ.

Trĩ nội thì không thể nhìn thấy và cảm nhận được chúng, trĩ nội ít khi gây khó chịu đối với người bệnh. Bệnh trĩ nội có thể gây ra:

  • Khi đi vệ sinh bị chảy máu nhưng không đau. Bạn có thể nhận thấy một lượng máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh hoặc trong nhà vệ sinh.
  • Búi trĩ to và lồi ra khỏi hậu môn gây đau và khó chịu.

Trong lúc rặn đi cầu, phân khi đi ngang hậu môn có thể làm trầy xước bề mặt búi trĩ và làm chảy máu.Trĩ nội cũng có thể bị sa ra ngoài hậu môn tạo trĩ nội sa. Khi trĩ bị sa, nó có thể hấp thụ một lượng nhỏ chất nhầy và phân có thể gây kích thích gây ra ngứa, đau và rát. Lau liên tục để cố gắng giảm ngứa có thể làm trầm trọng thêm vấn đề.

Trĩ ngoại

Các búi tĩnh mạch xuất hiện bên ngoài hậu môn gọi là trĩ ngoại
Các búi tĩnh mạch xuất hiện bên ngoài hậu môn gọi là trĩ ngoại

Trĩ ngoài là hiện tượng liên quan đến các tĩnh mạch xung quanh vùng da bao quanh hậu môn và thấp hơn trĩ nội. Có thể cảm nhận được trĩ nội khi chúng sưng lên, trĩ nội có thể gây ra:

  • Đau rát và khó chịu.
  • Ngứa hoặc kích thích vùng hậu môn.
  • Chảy máu khi đi đại tiện.
  • Sưng vùng xung quanh hậu hôn.

Trĩ ngoại gây khó chịu nhất cho người bệnh, bởi vì vùng da trên búi trĩ bị kích thích và bị loét. Nếu cục máu đông hình thành bên trong búi trĩ ngoại, cơn đau có thể xuất hiện đột ngột và nghiêm trọng. Bệnh nhân có thể cảm nhận hoặc nhìn thấy một khối nhô lên quanh hậu môn. Cục máu đông có thể bị hấp thu để lại vùng da nhăn nheo gây ngứa và rát.

Các cấp độ của bệnh trĩ được phân chia dựa vào sự tiến triển của búi trĩ chưa và đã sa ra khỏi hậu môn.

  • Trĩ cấp độ 1: búi trĩ nằm hoàn toàn trong ống hậu môn.
  • Trĩ cấp độ 2: lúc bình thường trĩ nằm gọn trong ống hậu môn, khi rặn đi cầu búi trĩ thập thò hay lòi ít ra ngoài. Khi đi cầu xong đứng dậy búi trĩ tự thụt vào trong.
  • Trĩ cấp độ 3: mỗi lần đi cầu hoặc đi lại nhiều, ngồi xổm, làm việc nặng thì búi trĩ lại sa ra ngoài. Lúc này phải nằm nghỉ một lúc búi trĩ mới tụt vào hoặc dùng tay đẩy nhẹ vào.
  • Trĩ cấp độ 4: búi trĩ gần như thường xuyên nằm ngoài ống hậu môn.

Những nguy cơ gây bệnh trĩ

  • Táo bón hoặc tiêu chảy là tăng tần suất gây bệnh trĩ nhiều hơn, lúc này áp lực lên các tĩnh mạch lớn hơn làm căng giãn và ứ máu.
  • Chế độ ăn ít rau, ít chất xơ.
  • Cân nặng làm gia tăng gây bệnh trĩ, quá béo hoặc quá gầy.
  • Những người có tính chất công việc phải khiêng vác nặng, đứng hoặc ngồi lâu 1 chỗ như: nhân viên văn phòng, vận động viên cử tạ, thợ may,…
  • U ở tử cung hoặc mang thai cũng có nguy cơ mắc bệnh trĩ.
  • Bệnh trĩ có thể bị di truyền từ cha mẹ sang con.

Những dấu hiệu bệnh trĩ thường gặp

  • Ngứa xung quanh vùng hậu môn.
  • Kích thích và đau xung quanh vùng hậu môn.
  • Sưng vùng hậu môn.
  • Thường bị rò rỉ phân ra ngoài.
  • Máu đỏ tươi đi kèm với phân ra ngoài.

Những biến chứng khi mắc phải bệnh trĩ

  • Trường hợp này hiếm xảy ra. Thiếu máu do mất máu qua búi trĩ, lúc này cơ thể sẽ không có đủ số lượng hồng cầu cần thiết để thực hiện trao đổi Oxy cho tế bào. 
  • Nghẹt búi trĩ nếu búi trĩ sa và bị mắc kẹt làm cho mạch máu máu cung cấp cho búi trĩ bị tắc. Lúc này các búi trĩ sẽ gây đau. Khi ấn nhẹ vào sẽ cảm giác lộm cộm do có cục máu đông.
  • Tắc mạch: Là tình trạng hình thành cục máu đông bên trong mạch máu của búi trĩ. Khi mạch máu bị giãn phồng và ứ máu do rặn, bưng vác nặng, có thai, chơi thể thao nặng làm tăng áp lực trong khoang bụng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hình thành cục máu đông gây tắc mạch. Tắc mạch trĩ ngoại thì vùng rìa hậu môn sẽ thấy khối phồng nhỏ màu xanh, đi kèm cảm giác đau rát khi sờ, căng. Tắc mạch trong trĩ nội thì có cảm giác đau và cộm trong sâu và triệu chứng không rầm rộ như trĩ ngoại.
  • Viêm da quanh hậu môn, viêm nhú và viêm khe khi da giữa các búi trĩ bị loét gây triệu chứng ngứa ngáy, nóng rát.

Bệnh trĩ bao lâu thì được chữa khỏi?

Đối với nhiều người, bệnh trĩ kéo dài và có thể đến hết đời. Cơn đau liên tục đặc biệt phổ biến đối với những người trên 50 tuổi. Đối với nhiều người, cơn đau xuất hiện trở lại sau nhiều năm điều trị và đối với nhiều người khác, bệnh trĩ được chữa khỏi và không xuất hiện nữa

Bệnh trĩ nhỏ hơn có thể biến mất chỉ sau vài ngày. Thay đổi chế độ sinh hoạt và ăn uống để tránh gây khó chịu thêm cho khu vực trực tràng của bạn và giữ cho khu vực này sạch nhất có thể.

Các trường hợp mắc bệnh trĩ có thể không tự khỏi. Sau khi thử các biện pháp khắc phục tại nhà và các lựa chọn khác mà không thành công, bạn cần đến các trung tâm y tế để được tư vấn.

Chẩn đoán bệnh

Để chẩn đoán bệnh trĩ bạn phải trải qua một cuộc kiểm tra trực quan về hậu môn. Để xác nhận chẩn đoán, bác sĩ có thể thực hiện một cuộc kiểm tra khác để kiểm tra xem có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong hậu môn không. Cuộc kiểm tra này được gọi là một bài kiểm tra trực tràng . Trong kỳ kiểm tra này, bác sĩ sẽ đưa ngón tay đeo găng và bôi trơn vào trực tràng của bạn. Nếu họ cảm thấy có gì bất thường, họ có thể yêu cầu một xét nghiệm bổ sung.

Các xét nghiệm bổ sung bao gồm bác sĩ sử dụng một máy ảnh nhỏ để chẩn đoán bệnh trĩ nội. Máy ảnh nhỏ này, được gọi là ống soi,  sau đó chèn vào trực tràng của bạn. Từ xét nghiệm này, bác sĩ có được một hình ảnh rõ ràng về bên trong trực tràng của bạn để họ có thể kiểm tra bệnh trĩ ở gần.

Điều trị bệnh trĩ như thế nào?

Điều trị bệnh trĩ tại nhà

Tùy vào các cấp độ của bệnh trĩ mà lựa chọn các phương pháp điều trị phù hợp. Điều trị bệnh trĩ ở cấp độ nhẹ bằng cách thay đổi chế độ sinh hoạt cho hợp lý:

  • Ăn nhiều chất xơ và uống nhiều nước. Điều này sẽ giúp phân mềm và dễ dàng thải ra ngoài hơn, làm giảm áp lực tác động lên búi trĩ.
  • Ngồi ngâm nước ấm nhiều lần trong ngày
  • Giảm sưng các búi trĩ bằng cách chườm nước đá.
  • Tập thể dục hàng ngày để nâng cao sức khỏe.
  • Sử dụng các loại thực phẩm chức năng bổ sung chất xơ.
  • Sử dụng thuốc hoặc kem bôi trĩ để làm dịu cơn đau và ngứa.

Điều trị bệnh trĩ bằng Tây y

  • Bệnh trĩ có huyết khối nên được can thiệp sớm bằng cách thực hiện phương pháp cắt bỏ theo các phương pháp kinh điển hoặc phối hợp lấy huyết khối kèm cắt trĩ bằng các phương pháp khác.
  • Điều trị bằng phương pháp thắt vòng cao su và chích xơ mạch máu đến nuôi búi trĩ: bác sĩ sẽ dùng một vòng bằng cao su để thắt đáy búi trĩ. Nút thắt này sẽ ngăn máu lưu thông đến búi trĩ, từ đó khiến búi trĩ nhỏ lại. Phương pháp này áp dụng cho những người bị trĩ ở mức độ nhẹ.
  • Phương pháp đông hồng ngoại: phương pháp này bác sĩ sẽ dùng nhiệt để thu nhỏ các búi trĩ.
  • Cắt búi trĩ: Nếu búi trĩ của người bệnh quá lớn bác sĩ sẽ thực hiện cắt búi trĩ, tuy nhiên cách này không hiệu quả và thường bị tái phát.

Điều trị bệnh trĩ bằng phương pháp Đông y (dân gian)

Chữa bệnh trĩ với nha đam

Nha đam là một nguyên liệu làm đẹp đối với mọi người. Nha đam còn là một nguyên liệu chữa bệnh trĩ rất hiệu quả mà ít ai biết. Thành phần gel lỏng của nha đam có chứa các hoạt chất chống viêm, chống vi khuẩn, giúp làm thu nhỏ kích thước và làm dịu búi trĩ.

Cách làm như sau:

  • Về đường uống: Lấy phần thịt trong suốt ở thân cây đem xay nhuyễn với một chút đường (cho dễ uống) rồi dùng nó trong ngày. Không nên uống nha đam thường xuyên bởi vì nha đam có tác dụng nhuận tràng, dùng nhiều dễ khiến lỏng phân, tiêu chảy.
  • Về đường bôi: Lấy trực tiếp phần gel nguyên chất từ thân nha đam tươi và bôi vào vùng bị ảnh hưởng. Nếu là trĩ ngoại thì nên bôi mỗi ngày một lần.

Điều trị trĩ bằng rau diếp cá

Rau diếp cá là một loại rau sống quen thuộc trong các bữa ăn hàng ngày của người Việt Nam. Rau  diếp cá được biết đến với nhiều công dụng đối với cơ thể như thanh nhiệt, giải độc, tiêu thủng.

Cách dùng rau diếp chữa bệnh như sau:

  • Về thuốc uống: Lá diếp cá dùng 40g, rửa sạch, cắt nhỏ. Cho vào máy xay thêm một lượng nước khoảng 400ml rồi xay nhuyễn. Chia làm hai lần uống, mỗi lần 200ml.
  • Về thuốc rửa: dùng 20g lá diếp cá, cho thêm khoảng hai chén nước rồi đun cho tật sôi, để nguội. Chờ đến khi nước còn âm ấm thì cho vào chậu nhỏ, ngồi ngâm vùng bị bệnh trong khoảng 5 phút. Thực hiện mỗi ngày một lần.

Điều trị trĩ bằng lá trầu không

Lá trầu không là một loại lá có nhiều công dụng đối với bệnh ngoài da. Nhưng ít ai biết rằng lá trầu cũng có tác dụng chữa bệnh trĩ rất hiệu quả.

Cách làm như sau: lá trầu rửa sạch vò nát bỏ vào nước sôi, đợi nước ấm tầm 40 độ C thì xông hơi trực tiếp với hậu môn. Thực hiện hàng ngày giúp tăng hiệu quả.

Đối với những cách chữa bệnh trĩ bằng phương pháp dân gian thì nên thực hiện thường xuyên, kiên trì và liên tục thì mới có hiệu quả.

Cách phòng ngừa bệnh trĩ

Cách tốt nhất để phòng ngừa bệnh trĩ là giữ cho phân của bạn mềm, để chúng có thể đào thải dễ dàng. Để ngăn ngừa bệnh trĩ và giảm các triệu chứng của bệnh trĩ, hãy làm theo các mẹo sau:

  • Ăn thực phẩm nhiều chất xơ (920 đến 30 gram mỗi ngày). Ăn nhiều trái cây, rau và ngũ cốc. Làm như vậy để làm mềm phân, điều này sẽ giúp bạn tránh được vấn đề táo bón có thể gây ra bệnh trĩ.
  • Uống nhiều nước. Uống từ 1,5 đến 2 lít nước và các loại thức uống khác mỗi ngày để giúp phân mềm.
  • Nếu bạn sử dụng chất bổ sung chất xơ, hãy chắc chắn uống ít nhất tám ly nước hoặc chất lỏng khác mỗi ngày. Nếu không, các chất bổ sung có thể gây ra hoặc làm nặng thêm chứng táo bón.
  • Nên thoải mái, vì nếu căng thẳng và nín thở khi cố gắng để phân ra ngoài sẽ tạo ra áp lực lớn hơn trong các tĩnh mạch ở trực tràng dưới.
  • Đi ngay khi bạn cảm thấy muốn đi vệ sinh. Nếu bạn nhịn và bỏ qua những cơn đau bụng phân của bạn có thể bị khô và khó được đào thải hơn.
  • Tập thể dục thường xuyên. Duy trì hoạt động để giúp ngăn ngừa táo bón và giảm áp lực lên tĩnh mạch, có thể xảy ra trong thời gian dài đứng hoặc ngồi. Tập thể dục cũng có thể giúp bạn giảm cân thừa có thể góp phần vào bệnh trĩ của bạn.
  • Tránh ngồi lâu, ngồi quá lâu, đặc biệt là trong nhà vệ sinh, có thể làm tăng áp lực lên các tĩnh mạch ở hậu môn.

Trên đây là một số thông tin về bệnh trĩ (Hemorrhoids), những nguyên nhân và cách điều trị bệnh trĩ phù hợp. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp ích cho bạn và những người thân.